Kolla e mirë te foshnjat: Kur një ftohje e lehtë mund të bëhet rrezik për jetën

Kolla e mirë, ose pertusis, është një infeksion bakterial shumë ngjitës që prek mushkëritë dhe rrugët e frymëmarrjes. Ajo shkakton kriza të forta kollitjeje që mund të zgjasin disa javë dhe është veçanërisht e rrezikshme për foshnjat nën 1 vjeç, madje mund të jetë edhe fatale nëse nuk trajtohet menjëherë.

Simptomat e hershme (1–2 javët e para)

Hundë që rrjedhin

Teshtima

Kollë e lehtë ose e rrallë

Temperaturë e ulët

Simptomat më të vona

Pas rreth një jave, kolla përkeqësohet dhe bëhet e fortë e e vazhdueshme:

Kriza kollitjeje që zgjasin 20–30 sekonda pa ndalim

Frymëmarrje me zhurmë pas krizës

Të vjella pas kollitjes

Lodhje dhe ngjyrë blu në buzë ose thonj nga mungesa e oksigjenit

Rreziqet për foshnjat

Foshnjat shpesh nuk prodhojnë zhurmën karakteristike, por mund të kenë:

Ndalesë të frymëmarrjes për disa sekonda

Fytyrë të skuqur ose të zbehtë

Vështirësi në frymëmarrje

Të vjella të shpeshta

Nëse ndodh ndonjë nga këto, kërkohet ndihmë mjekësore urgjente.

Sa zgjat sëmundja

Kolla e mirë mund të zgjasë deri në 10 javë, me tre faza:

Ftohje e lehtë (1–2 javë)

Kriza kollitjeje (1–6 javë)

Shërim gradual (2–3 javë)

Si përhapet

Sëmundja përhapet përmes ajrit kur personi i infektuar kollitet ose teshtin. Foshnjat janë më të rrezikuara sepse nuk kanë marrë ende vaksinën DTaP dhe mund ta marrin nga të rritur ose fëmijë që nuk e dinë se janë të infektuar.

Vaksinimi

Edhe pse vaksina nuk mbron 100%, ajo:

Ul ndjeshëm gjasat e infektimit

Bën që sëmundja të jetë më e lehtë nëse ndodh

Fëmijët duhet të marrin serinë e pesë vaksinave DTaP nga 2 muajsh deri në 6 vjeç, dhe më pas një dozë përforcuese (Tdap) në moshën 11–12 vjeç. Gratë shtatzëna duhet ta marrin vaksinën gjatë çdo shtatzënie për të mbrojtur foshnjën.

Diagnoza dhe trajtimi

Mjeku mund të:

Dëgjojë kollën

Marrë mostra nga hunda për analizë

Trajtimi kryesor është me antibiotikë, të cilët ndihmojnë më shumë nëse jepen në fazat e para. Gjysma e foshnjave nën 1 vjeç që infektohen kërkojnë trajtim spitalor, shpesh për shkak të ndalimit të frymëmarrjes ose pneumonisë.

Kujdesi në shtëpi

Jepini antibiotikët sipas udhëzimeve të mjekut

Përdorni lagështues ajri me avull të ftohtë

Mbajeni ambientin pa tym ose pluhur

Sigurohuni që foshnja të marrë lëngje mjaftueshëm

Mos përdorni ilaçe kundër kollës pa këshillën e mjekut

Parandalimi

Vaksinimi në kohë për fëmijët dhe të rriturit

Larje e shpeshtë e duarve

Mbulesë e gojës dhe hundës gjatë kollës ose teshtimës

Trajtimi me antibiotik i të gjithë personave në kontakt të ngushtë me të infektuarin

Edhe pas kalimit të sëmundjes, vaksinimi mbetet i domosdoshëm, pasi imuniteti natyral nuk zgjat përgjithmonë.