Fëmijët dhe zhvillimi i të folurit & kuptuarit: Çfarë duhet të dini

Të folurit dhe të kuptuarit ecin dorë për dore. Fëmijët mësojnë gjuhën duke dëgjuar, imituar dhe duke u përpjekur të komunikojnë. Secili e bën këtë në ritmin e vet.

Si zhvillohet të folurit

12–18 muajsh:

Fëmija fillon të kuptojë fjalë të thjeshta dhe ndoshta thotë disa si “mama”, “baba” apo “ujë”. Mund të tregojë me dorë kur dëshiron diçka dhe fillon të imitojë tinguj.

Në këtë fazë, është e rëndësishme që prindi të flasë shumë me të, t’i tregojë emrat e sendeve, kafshëve apo pjesëve të trupit.

18–24 muajsh:

Fëmija kupton urdhra të thjeshtë (“merri lodrat dhe vendosi në kuti”) dhe fillon të formojë fjalë të reja çdo ditë. Rreth moshës 2 vjeç mund të thotë fjali të thjeshta me 2–4 fjalë (“dua ujë”, “mami hajde”).

25–30 muajsh:

Fjalori zgjerohet shpejt, deri në 200–300 fjalë dhe fëmija fillon të përdorë pyetje si “Ku është?” ose “Çfarë është kjo?”. Fillon të përdorë përemrat “unë”, “ti”, "mua".

31–36 muajsh:

Në këtë moshë, shumica e fëmijëve mund të bëjnë biseda të vogla, të përdorin mbiemra dhe folje (“e pastër”, “po vrapoj”) dhe të kuptohen nga të rriturit. Disa madje thonë emrin dhe moshën e tyre.

Kur të shqetësoheni

Flisni me pediatrin nëse:

Fëmija nuk thotë asnjë fjalë deri në 12 muaj.

Nuk kupton fjalë të thjeshta apo nuk reagon kur e thërrisni.

Nuk përpiqet të imitojë tinguj ose fjalë.

Në moshën 3 vjeç, nuk mund të formojë fjali të shkurtra apo nuk kuptohet nga të tjerët.

Si ta ndihmoni fëmijën

Flisni me të vazhdimisht. Përshkruani çfarë po bëni, tregoni objekte, këndoni këngë, bëni pyetje.

Lexoni libra çdo ditë. Kjo ndihmon që fëmija të mësojë fjalë të reja dhe mënyrën si lidhen fjalitë.

Dëgjojeni. Kur fëmija flet, tregojini që e dëgjoni, shikojeni në sy, buzëqeshni dhe mos e ndërprisni.